Իմ վերջին հարցազրույցում արված հայտարարությունը, թե ինչպես պետք է գործի նոր իշխանությունը ՀԱՊԿ-ի հետ, բարձրացնում է մի շարք կարևոր հարցեր՝ կապված Հայաստանի անվտանգության, տարածաշրջանային դինամիկայի և մեր երկրի քաղաքականության հետ։

Հայտարարության հիմքում ընկած է մի պարզ, բայց միևնույն ժամանակ խորը փոխաբերություն․ Հայաստանը պետք է ճնշում գործադրի ՀԱՊԿ-ի միջոցով, որպեսզի ստիպի Ադրբեջանին հեռանալ մեր սուվերեն տարածքներից։ Սա, թերևս, ամենաուղիղ ձևակերպումն է այն բանի, ինչի համար հայկական հասարակությունը երկար տարիներ է ակնկալում։

Այս հայտարարությունը, սակայն, պետք է դիտարկել ավելի լայն համատեքստում։ Իհարկե, ՀԱՊԿ-ի անդամակցությունը, ի սկզբանե, նախատեսված էր անդամ երկրների անվտանգության ապահովման համար։ Սակայն, իրականության մեջ, ՀԱՊԿ-ն ոչ մի անգամ չի կարողացել արդյունավետ կերպով ճնշում գործադրել Ադրբեջանի նկատմամբ, հատկապես Լեռնային Ղարաբաղի հարցում։

Այս համատեքստում հարցը դառնում է ակնհայտ․ եթե Հայաստանը ունենար «ուժեղ ղեկավար», ինչպես ես նշում եմ, արդյո՞ք ՀԱՊԿ-ն այսօր կլիներ այնպիսի կառույց, որը կարող է ճնշում գործադրել Ադրբեջանի վրա։ Իհարկե, այս հարցը ենթադրում է, որ Հայաստանը ՀԱՊԿ-ի անդամակցելուց ի վեր «ուժեղ ղեկավար» չի ունեցել։

Այս վերլուծությունը, սակայն, պետք է լրացնել մի քանի կարևոր աշխարհաքաղաքական իրողություններով։ Առաջինը՝ ՀԱՊԿ-ի անդամակցությունը, որը հաճախ ներկայացվում է որպես Հայաստանի անվտանգության հիմնական երաշխիք, ունի իր սահմանափակումները։ Ղազախստանը և Ղրղըզստանը, որոնք ՀԱՊԿ-ի անդամ են, ունեն ռազմական և անվտանգության հարցերով համագործակցության պայմանագրեր Ադրբեջանի հետ։ Ավելին, այդ երկու երկրներն էլ ռազմավարական գործընկեր են Թուրքիայի հետ, որը, իր հերթին, ունի ռազմական գործընկերության հարաբերություններ Ադրբեջանի հետ։

Այսպիսով, Հայաստանը, փաստորեն, գտնվում է մի իրավիճակի մեջ, երբ նրա անվտանգության հիմնական երաշխիքներից մեկը՝ ՀԱՊԿ-ն, իր հերթին, ունի ռազմական կապեր Ադրբեջանի հետ։ Այս իրողությունը հակասում է ցանկացած տրամաբանական քաղաքականությանը։

Այս ամենը հանգեցնում է մի եզրահանգման․ Հայաստանի ապագան կախված չէ միայն «ուժեղ ղեկավար» ունենալուց, այլև այն հուսալի և անկախ անվտանգության համակարգերի ստեղծումից, որոնք չեն կախված ոչ մի երրորդ պետության կամ կազմակերպության ռազմական կողմնակցությունից։ Հայաստանը պետք է կենտրոնանա իր սեփական ռազմական ուժի զարգացման, տարածաշրջանում հարաբերությունների բազմազանացման և իր ինքնուրույն քաղաքականությունը ձևակերպելու վրա։