Ինչպես հայտնի է, Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածինը հրավիրել է Հայ Առաքելական Սուրբ Եկեղեցու եպիսկոպոսաց ժողովը։ Այս որոշումը, որը տեղի կունենա Ավստրիայի Սանկտ Փյոլթըն քաղաքում, իշխանությունների և նրանց կողմնակիցների շրջանակներում միանշանակորեն չընդունվեց։

Թեև Մայր Աթոռի պաշտոնական ներկայացուցիչները բազմիցս բացատրել են ժողովի անհրաժեշտությունը, հակաեկեղեցական կողմնակալության ակտիվիստները շարունակում են փնտրել ոչ թե հիմնավորումներ, այլ «անսովոր» կամ «անհամաչափ» տարրեր՝ հարցնելով, թե ինչու՞ ժողովը չի կարող տեղի ունենալ Հայաստանում։

Այս հարցման մեջ, կարծում եմ, թերևս, բացակայում է որոշակի տրամաբանական հասկացողություն։ Թույլ տվեք բացատրեմ մի պարզ օրինակով։ Եթե Հայաստանի կառավարությունը որոշի կառավարական նիստ գումարել ոչ թե Երևանում, այլ Ծաղկաձորում կամ Դիլիջանում, ապա դա կհամապատասխանի իր իրավունքներին։ Կառավարության նիստի վայրը, որպես կանոն, որոշվում է ոչ թե աշխարհագրական կամ աշխարհիկ հիմքով, այլ՝ կախված նիստի օրակարգից, մասնակիցների հարմարավետությունից կամ այլ գործնական հանգամանքներից։

Եկեղեցու պարագայում պատմականորեն նպատակահարմար է եղել ժողովները հավաքել Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնում, քանի որ այն հոգևոր հայրերի համար, հատկապես սփյուռքում, ամեն մի այցելությունը հոգևոր ցնծության և ուխտը վերանորոգելու առիթ է։ Սակայն այս անգամ հանգամանքները այլ են։

Հայաստանում գործող իշխանությունների կողմից Եկեղեցու հասցեին հնչող բացահայտ մեղադրանքներն ու ընդհանուր գարշ մթնոլորտը, որը ստեղծվել է Եկեղեցի–Պետություն հարաբերություններում, ստեղծում են իրենց մտավախություններ Հայաստան գալու համար։ Այսպիսով, Ավստրիայի քաղաքը դառնում է ոչ թե «անսովոր» վայր, այլ՝ անվտանգության և հարմարավետության հարցում գործնական և տրամաբանական լուծում։

Այս հարցումը կարելի է ընդլայնել։ Ո՛չ միայն եպիսկոպոսաց ժողովները, այլև, եթե անհրաժեշտություն լինի, Ազգային–Եկեղեցական ժողովը նույնպես կարելի է հրավիրել աշխարհի ցանկացած քաղաքում, որտեղ տարածվում է Մայր Աթոռի հոգևոր իշխանությունը, եթե այնտեղ երաշխավորված է ժողովականների անվտանգությունը։ Ի վերջո, Եկեղեցին իր հոգևոր իշխանությունը տարածում է ոչ միայն Հայաստանի սահմաններում, այլև ամբողջ աշխարհում։