ԱՄՆ փոխնախագահ Ջեյ Դի Վենսի վերջին այցը Հայաստան և Ադրբեջան ոչ միայն ԱՄՆ-ի ներկայության ամրապնդման, այլև ավելի լայն աշխարհաքաղաքական խաղի մասն է, որը նախատեսում է Չինաստանի «Մեկ գոտի՝ մեկ ճանապարհ» նախագծին մրցակցելու և տարածաշրջանում ԱՄՆ-ի կայուն դիրքերը հաստատելու նպատակներ։ Այս եզրահանգումը ներկայացվել է Եվրասիայի ուսումնասիրության թուրքական կենտրոնի վերլուծաբան Հեյզան Չաղան Էլբիրի կողմից՝ պետական «Անադոլու» գործակալության հարցմանը պատասխանելիս։

Ըստ Էլբիրի՝ այս այցի առանձնահատուկ ազդեցությունը նրա նկատմամբ Ռուսաստանի կողմից ցուցադրված անձեռնմխելիության կամ անհանգստության բացակայությունն է։ Սա կարող է վկայել այն մասին, որ Մոսկվան ընդհանուր առմամբ չի համարում ԱՄՆ-ի գործողությունները տարածաշրջանում իր ռազմավարական շահերի ուղղակի սպառնալիք։

Հեղինակի վերլուծությունը կենտրոնանում է նաև Հայաստանի և ԱՄՆ-ի միջև ստորագրված «Շրջանակային ծրագրի» (TRIPP) վրա։ Այս նախագիծը, որը նախատեսում է ստեղծել Ադրբեջանի հիմնական մասը Նախիջևանի ինքնավար հանրապետությանը կապող տրանզիտային միջանցք, Էլբիրը համարում է «հնարավորության կարևոր պատուհան» Թուրքիայի համար։ Նրա կարծիքով, այն բացում է հնարավորություն Թուրքիային ունենալու ուղիղ, չընդհատվող կապ Կենտրոնական Ասիայի թյուրքական հանրապետությունների հետ՝ ի տարբերություն այժմ գործող ճանապարհների, որոնք անցնում են Ռուսաստանի տարածքով։

Նախագծի իրականացման մեխանիզմը նույնպես կարևոր է։ Ըստ պայմանագրի՝ ստեղծվելիք հայ-ամերիկյան ընկերությունը կստանա ենթակառուցվածքներ ստեղծելու և արդիականացնելու արտոնություն, որի գործարկման եկամուտը 49 տարվա ընթացքում 74 տոկոսը կբաշխվի ԱՄՆ-ին, իսկ 26 տոկոսը՝ Հայաստանին։ Սահմանված ժամկետի ավարտից հետո Հայաստանի մասնաբաժինը կհասնի 49 տոկոսի։

Հեղինակը շեշտում է, որ նախագծի տարածքի նկատմամբ Հայաստանը պահպանում է լիակատար ինքնիշխանություն, քանի որ օրենսդրական, դատական, ազգային անվտանգության, սահմանների վերահսկողության, մաքսային և հարկային բոլոր լիազորությունները պատկանում են հայկական պետությանը։

Այսպիսով, Ջեյ Դի Վենսի այցը և TRIPP նախագիծը, վերլուծաբանի տեսանկյունից, ոչ թե առանձին իրադարձություններ են, այլ ԱՄՆ-ի ավելի լայն ռազմավարության մաս, որի նպատակն է աշխարհաքաղաքական դաշտում ազդեցությունն ավելացնելը՝ միաժամանակ հաշվի առնելով տարածաշրջանի առանձնահատկությունները և ռազմավարական դերակատարներին։