Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների կողմից Իրանին հարվածելու հնարավորությունը վերջին օրերին դարձել է միջազգային քաղաքականության կենտրոնական թեմաներից մեկը։ Այս հարցը, որը կարող է ճակատագրական լինել մեր տարածաշրջանի եւ ոչ միայն, պարզապես ռազմական հարց չէ, այլ նաեւ բարդ քաղաքական, տնտեսական եւ ռազմավարական խաղ, որի հաջողությունը կախված է բազմաթիվ գործոններից։

Իրավիճակը սկսվեց ԱՄՆ-ի կողմից Մերձավոր Արեւելքում ռազմական ուժերի զգալի կուտակումից։ Այս քայլը, որը ներառում էր «Աբրահամ Լինքոլն» ավիակիրի եւ հազարավոր զինվորականների տեղափոխում, բազմիցս մեկնաբանվեց որպես Իրանին հարվածելու նախապատրաստություն։ ԱՄՆ Կենտրոնական հրամանատարության հայտարարությունները՝ ռազմական վարժանքներ անցկացնելու եւ տարածաշրջանում մարտական օդուժ տեղակայելու մասին, եւս ավելի են սրել լարվածությունը։

Այս ֆոնին ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփը հստակ սպառնալիքներ էր հնչեցրել՝ նշելով, որ Իրանը պետք է շտապ բանակցությունների նստի իր միջուկային ծրագրի շուրջ։ Նա նաեւ հայտարարել էր, որ պատրաստ է կատարել Պատերազմի նախարարության ցանկացած որոշում, ինչը նշանակում էր, որ ռազմական հարվածի տարբերակը լուրջ քննարկվում է։

Սակայն, չնայած այս ամենին, փորձագետների եւ նույնիսկ ԱՄՆ-ի ներկայացուցիչների շրջանում ավելի ու ավելի հաճախ հնչում է կարծիքը, թե Դոնալդ Թրամփը հավանաբար չի հարվածի Իրանին։ Այս եզրահանգումը հիմնված է մի քանի հիմնարար գործոնների վրա։

1. Իրանի դիմադրողականությունը եւ հակազդման հնարավորությունը

Իրանը, որը տարածաշրջանում ունի հզոր ռազմական ներկայություն եւ հարյուրավոր հրթիռային համակարգեր, չի մնալու անպատասխան։ Իրանի զինված ուժերը եւ Իսլամական հեղափոխության պահապանների կորպուսը (ԻՀՊԿ) հայտարարել են, որ պատրաստ են «անհապաղ արձագանքելու ցանկացած ագրեսիայի»։ ԱՄՆ-ի համար Իրանի հակահարվածը, որը կարող է ուղղված լինել Պարսից ծոցում գտնվող ամերիկյան ռազմանավերին կամ տարածաշրջանային ռազմաբազաներին, կդառնա ռազմական եւ տնտեսական աղետ։

2. Ռազմական հարվածի անկանխատեսելի հետեւանքները

Իրանի դեմ ռազմական գործողությունները կարող են արագորեն տարածաշրջանային հակամարտությանը վերածվել՝ ներքաշելով Լիբանան, Սիրիա, Իրաք եւ Յեհեմեն։ ԱՄՆ-ի դաշնակիցները եւ նույնիսկ ԱՄՆ-ի ներսում շատերը մտահոգված են այս հնարավոր սցենարով, քանի որ այն կարող է հանգեցնել անկանխատեսելի եւ ավերիչ հետեւանքների։

3. Իրանի ներքին քաղաքական իրավիճակը

Չնայած տնտեսական դժվարությունների եւ սոցիալական լարվածությանը, Իրանի իշխանությունները, հատկապես ԻՀՊԿ-ն, ամուր են եւ ունեն ժողովրդի լայն աջակցությունը։ Ռազմական հարվածը, որը կնպատակահարելու լինի Իրանի անվտանգության ուժերին եւ ղեկավարությանը, հավանաբար չի բերի իշխանափոխություն, այլ կհանգեցնի ավելի խորը եւ երկարատեւ հակամարտության։

4. Թեհրանի դիրքորոշումը եւ բանակցային պատուհանը

Չնայած սպառնալիքներին՝ Իրանը պահպանում է բանակցությունների պատուհանը բաց։ Իրանի արտգործնախարար Աբբաս Արաղչին հայտարարել է, որ երկիրը պատրաստ է բանակցել, եթե ԱՄՆ-ն հրաժարվի սպառնալիքներից եւ հարկադրանքից։ Այս դիրքորոշումը ցույց է տալիս, որ Իրանը չի գտնվում փլուզման եզրին եւ պատրաստ է խաղալ բանակցային խաղը։

Այս ամենի արդյունքում, թեեւ ԱՄՆ-ի կողմից ռազմական ուժերի կուտակումը եւ սպառնալիքները լուրջ են, փորձագետները եւ նույնիսկ Իրանի պաշտոնական անձինք համաձայն են, որ ռազմական հարվածը չի լուծի Իրանի հետ առկա խնդիրները եւ կարող է հանգեցնել ավելի մեծ աղետի։ Այսպիսով, չհարվածելը կարող է ավելի շատ արդյունք տալ, քան հարվածը։