ՀՀ բանակի կազմավորման 34-րդ տարեդարձի առթիվ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը հրապարակել է ուղերձ, որտեղ անդրադարձել է 2020 թվականից հետո Ադրբեջանի զինուժի կողմից ՀՀ սահմանամերձ տարածքների օկուպացիայի խնդրին։ Նրա խոսքով՝ «Ինչ վերաբերում է ՀՀ օկուպացված տարածքներին, այդ հարցի լուծման բանաձեւը, որն արձանագրված է Հայաստանի եւ Ադրբեջանի սահմանազատման հանձնաժողովների համատեղ գործունեության կանոնակարգում, արդեն իրավական բարձրագույն ուժ ունի երկու երկրներում, եւ խնդիրը կլուծվի սահմանազատման գործընթացում»։

Սակայն սահմանազատման անվան տակ Կիրանցի հողերը հանձնելուց հետո անցել է մեկուկես տարի, եւ այս ընթացքում ոչ մի մետր տարածք չի վերադարձվել Հայաստանին։

Այս իրողությունները հստակ երևում են Տավուշի մարզի սահմանամերձ գյուղերում։ 2024 թվականին սահմանազատման անվան տակ Իջեւան համայնքի Բերքաբեր գյուղի մոտակա պաշտպանական դիրքերը հանձնվել են Ադրբեջանին։ Բերքաբերին պատկանող, խորհրդային ժամանակներից գյուղին պատկանող շուրջ 900 հեկտար հողերից սահմանազատումով վերադարձվել է ոչ մի հեկտար։

Նիկոլ Փաշինյանը հանրությանը ներկայացնում է Կիրանցի պատը որպես Հայաստանի անվտանգության ապահովման գործիք։ Նա պարբերաբար այցեր է կատարում այդ պատի մոտ, որտեղ քաղաքացիներին ներկայացնում է Կիրանցի բնակիչների «անվտանգ եւ երջանիկ» կյանքը։

Սակայն Կիրանցի բնակիչները նկարագրում են հակառակ պատկեր։ Նրանք ասում են, որ հիմա իրենց անվտանգ չեն զգում, քանի որ տեսնում են, թե ժամանակ առ ժամանակ ադրբեջանական զինյալների խմբեր մոտենում են այդ պատին։ Ամռանը Ադրբեջանի քաղաքացիական անձանց խմբեր էլ են եկել եւ նկարվել Կիրանցի կամրջի վրա։

Կիրանցի բնակիչները նաեւ պատմում են, որ սահմանազատման անվան տակ Ադրբեջանին հանձնված հողերի տերերին փոխհատուցումը կատարվել է գաղտնի կերպով։ Նրանց խոսքով՝ գյուղի բնակիչ կա, որից հող չի հանձնվել, սակայն հողերը հանձնելու դեմ դիմադրությունը հաղթահարելու համար այդ բնակչին տրվել է 240 հազար դոլարին համարժեք գումար։ Կիրանցի առեւտրականի հողամասի դիմաց առաջարկվել է նույնիսկ ռեկորդային գումար՝ 260 միլիոն դրամ, սակայն մարդը հրաժարվել է։

Ընդհանուր առմամբ, Կիրանցում հանձնված հողերի համար գյուղի 6 բնակիչ, հիմնականում՝ ազատամարտում զոհվածների հարազատներ, սկզբունքորեն հրաժարվել են դրամական փոխհատուցում ստանալուց։ Այս իրավիճակը բնակիչների միջեւ սառնություն է առաջացրել։

Այսպիսով, Կիրանցի պատը, որը ներկայացվում է որպես անվտանգության խորհրդանիշ, իրականում հանդիսանում է սահմանազատման գործընթացի եւ դրա հետեւանքների կոնկրետ, տեղում դրսեւորումը, որտեղ հայկական հողերը հանձնվում են Ադրբեջանին, իսկ բնակիչները փորձում են հասկանալ, թե ինչպես է սա կապված իրենց անվտանգության հետ։