ՀՀ-ի «Մեր ձևով» շարժումը վերջերս հանրությանը ներկայացրեց իր տնտեսական ծրագիրը, որի կենտրոնական կետերից մեկը փոքր և միջին բիզնեսին (ՓՄԲ) շրջանառության հարկից ամբողջությամբ ազատելու առաջարկն է։ Այս քայլի հնարավոր հետևանքների և իրագործելիության մասին ես զրուցել եմ տնտեսագետ Թաթուլ Մանասերյանի հետ։

Փոքր և միջին բիզնեսին հարկերից ազատելու հետ կապված «Մեր ձևով»-ի առաջարկությունը, ըստ Ձեզ, պոպուլիստակա՞ն քայլ է, թե՞ մասնագիտորեն հիմնավորված։

Այս հարցին պատասխանելիս պետք է հաշվի առնել մի քանի ակտիվ։ Իհարկե, հարկերի նվազեցումը կամ վերացումը կարող է առաջին հայացքից պոպուլիստական լինել։ Սակայն, եթե դիտարկել այն համատեքստում, որտեղ այս քայլը նպատակ ունի խթանելու տնտեսության զարգացումը, ապա այն կարող է լինել նաև մասնագիտորեն հիմնավորված։

Հիմնական խնդիրը ոչ թե հարկերի վերացումն է, այլ դրա հետևանքները։ Ինչպես նշվում է, այս քայլը կարող է ազդել բյուջեի 2-3 տոկոսի վրա, ինչը, թեև զգալի չէ, բայց կարող է ստեղծել ռիսկեր։ Օրինակ, եթե միջին և խոշոր բիզնեսները, տեսնելով հարկային առավելությունները, որոշեն մասնատվել և վերածվել փոքր բիզնեսների, դա կարող է հանգեցնել հարկային բազայի նեղացման և պետական եկամուտների կրճատման։

Այնուամենայնիվ, այս ռիսկը կարող է լուծվել ճիշտ կառավարման միջոցով։ Օրինակ, կարելի է սահմանել որոշակի չափանիշներ՝ հարկային առավելությունից օգտվելու համար, ինչպիսիք են եկամուտի, աշխատակիցների թվի կամ գործունեության ոլորտի սահմանները։ Սա կօգնի կանխել ոչ ցանկալի մասնատումները և կենտրոնանալ իսկապես փոքր և նորաստեղծ բիզնեսների խթանման վրա։

Ի՞նչ է ենթադրում դա, ինչպե՞ս կարող են իրագործել այդ ծրագիրը։

Իրագործման համար անհրաժեշտ է համակարգված մոտեցում։ Պարզապես հարկերը վերացնելը բավարար չէ։ Պետք է ստեղծել հաջորդականություն, որը կներառի հետևյալ կետերը․

1. Հստակ սահմանումներ։ Պետք է հստակ սահմանել, թե ով է համարվում «փոքր» կամ «միջին» բիզնես։ Սա կարող է լինել եկամուտի, աշխատակիցների թվի կամ ակտիվների չափով։
2. Հարկային ռեժիմի պարզեցում։ Փոքր բիզնեսի համար պետք է ստեղծել պարզեցված հաշվապահական և հարկային հաշվետվությունների համակարգ։ Սա կնվազեցնի վարչական ծախսերը և կնպաստի բիզնեսի աճին։
3. Հարկային մաքսիմալիզմի կանխարգելում։ Պետք է ապահովել, որ հարկային մարմինները չօգտագործեն այլ ճանապարհներ՝ փոխհատուցելու համար շրջանառության հարկի բացակայությունը։
4. Կառավարական աջակցություն։ Պետք է զուգահեռաբար մշակել այլ աջակցության ծրագրեր՝ փոքր բիզնեսի համար, ինչպիսիք են ֆինանսավորման, վերապատրաստման և մարքեթինգի աջակցությունը։

Իսկ առհասարակ ինչպե՞ս եք գնահահում «Մեր ձևով»-ի տնտեսական ծրագիրը համահավաք իմաստով։

«Մեր ձևով» շարժումը, անկասկած, ներկայացնում է նոր մոտեցում։ Շարժման առաջնորդ Սամվել Կարապետյանը ունի իր գործարար փորձը, ինչը դրական է։ Սակայն, ինչպես ցանկացած նոր ծրագրի դեպքում, կարևոր է թիմային աշխատանքը։ Տնտեսական ծրագրերը պետք է լինեն ոչ միայն տեսողականորեն հաջողակ, այլև մանրամասն հիմնավորված և իրագործելի։

Այսպիսով, ծրագրի հաջողությունը կախված է այն բանից, թե ինչպես կկարողանան նրանք համատեղել իրենց տեսլականը տնտեսական փորձագետների և քաղաքագետների փորձի հետ՝ ստեղծելով ռազմավարություն, որը կլինի ինչպես տնտեսականորեն, այնպես էլ քաղաքականորեն կայուն։