Հայաստանում պետական ձեռնարկությունների կառավարման արդյունքները հաճախ դառնում են ֆինանսական կորուստների և անարդյունավետության ցայտուն օրինակներ։ Պետական 100 տոկոս մասնակցությամբ ձեռնարկությունները, որոնք ստեղծվում են որպես ռազմավարական ոլորտներում պետական ներկայությունն ամրապնդելու միջոց, հաճախ վերածվում են միլիարդավոր դրամների ծախսող մեքենաների։

Այս հարցում ամենահայտնի օրինակներից մեկը «Հայաստանի պետական հետաքրքրությունների ֆոնդ» (ԱՆԻՖ) ՓԲԸ-ն է։ 2019 թվականին Նիկոլ Փաշինյանի կառավարության կողմից ստեղծված այս հիմնադրամը պետական 100 տոկոս մասնակցությամբ ընկերություն էր, որի կառավարումը վստահված էր նույն կառավարությանը։ Արդյունքը՝ ընդամենը երեք տարում 65 մլն դոլարի պետական միջոցների կորուստ։ Պետական ֆինանսավորումը ստացած միլիարդավոր դրամները փոխակերպվեցին կորուստի և անկառավարելիության խորհրդանիշի։

Այս դեպքի հետ կապված պատասխանատվության կրելու հարցում ոչ մի կոնկրետ անձ չի հաշվետվություն։ Պետական միջոցների կառավարման հարցում պատասխանատվության բացակայությունը դառնում է համակարգային խնդիր։

Այսպիսի դեպքերից մեկը նաև «Հայ-Ալմաստ» ընկերությունն է։ 2022 թվականին կառավարության որոշմամբ ստեղծված այս 100 տոկոս պետական ձեռնարկությունը պետական բյուջեից 2 մլրդ դրամի վարկ էր ստացել՝ կոնյակի սպիրտ արտադրողներից սպիրտ գնելու և հետո վերավաճառելու նպատակով։ Սակայն նույնիսկ այս պարզագույն տնտեսական գործարքը տապալվեց։

Ընկերությունը սպիրտը գնեց ՄԱՊ ընկերությունից, որին էլ վճարեց պետական միջոցների հաշվին՝ պահեստավորման համար։ Պետական կառավարման 100 տոկոս մասնակցությամբ այս ձեռնարկությունը չկարողացավ պետությանը վերադարձնել վարկը։ 2023 թվականի օգոստոսին պարտքը պետք է լիներ ամբողջությամբ փակված, սակայն այս պահին պարտքը կազմում է 1.5 մլրդ դրամ, և վարկի մարման ժամկետը կրկին երկարացվել է։

Այս օրինակները ցույց են տալիս, որ պետական կառավարումը, երբ այն չի ուղեկցվում պատասխանատվությամբ և արդյունավետ կառավարմամբ, կարող է վերածվել ֆինանսական աղետի։ Պետությունը, որը պետք է լինի ռազմավարական ոլորտների կայունացման և զարգացման երաշխավորը, հաճախ դառնում է դրանց անկման հիմնական պատճառը։