Հարցադրումը պարզ է՝ պետական կառավարման համակարգի աշխատողները պիտի պատշաճ վարձատրվեն և մրցունակ լինեն մասնավոր սեկտորի համեմատ, սակայն ինչպես ապահովել դա։ Այս հարցին անդրադառնալիս պետք է հստակեցնել մի քանի կարևոր կետեր, որոնք հաճախ մնում են անտեսանելի։

Առաջին հերթին, պետական ծառայողի դերը և պարտականությունները հստակ տարբերվում են մասնավոր աշխատողի կամ նույնիսկ ազատ մասնագիտական գործունեությամբ զբաղվող անձի կողմից կատարվող աշխատանքից։ Պետական ծառայողը գործում է պետության անունից, իր լիազորությունների շրջանակում, և նրա գործողությունները ենթակա են քաղաքական և իրավական զսպման։ Եթե պետական պաշտոնյան իր անձնական խնդիրները լուծելու համար դիմում է դատարան, դա արդեն սխալ մեկնարկ է։ Իրավական պաշտպանության ծախսերը պետության կողմից վճարելը նշանակում է, որ պետությունը պաշտպանում է ոչ թե պետական շահը, այլ անձնական։

Երկրորդ, պետական պաշտոնյաների իրավունքները պաշտպանելու հարցում հաճախ բացակայում է թափանցիկություն։ Պետական բարձրաստիճան պաշտոնյաները, հատկապես ապատեղեկատվության պայմաններում, կարող են չկարողանալ իրենց իրավունքները պաշտպանել՝ ֆինանսական սահմանափակումների պատճառով։ Սակայն այս հիմնավորումը պետք է դիտարկել համատեքստում։ Պետական պաշտոնյան, որը գործում է իր լիազորությունների շրջանակներում և պաշտպանում է պետական մարմնի շահը, արդեն իսկ պաշտպանվում է իրավաբանական վարչության կողմից։

Երրորդ, պետական պաշտոնյաների դեմ հայցերի թիվը ավելացելու մասին հայտարարությունը պետք է ստուգվի փաստերով։ Պարզապես ասել, որ «ավելի շատ հայցեր են», առանց ցուցաբերելու համապարփակ վիճակագրական տվյալներ, հիմնավորված չէ։ Ինչևէ, եթե պետությունը սկսի վարձատրել իր պաշտոնյաների անձնական դատական պաշտպանության ծախսերը, ապա պետք է վարձատրի նաև այն պաշտոնյաների, որոնք իրենց հերթին դատի են տալիս մյուսներին։ Այս տրամաբանությունը տրամաբանականորեն անհնարին է։

Չորրորդ, ներդրումային միջավայրի բարելավման և կոռուպցիոն ռիսկերի կապը պետք է դիտարկել ավելի լայն համատեքստում։ Կոռուպցիան, իհարկե, խոչընդոտ է ներդրումներին, սակայն այն միակ կամ ամենակարևոր գործոնը չէ։ Շատ երկրներ կոռումպացված են, բայց ունեն բավականին լավ ներդրումային միջավայր։ Իրականում ներդրողները շատ ավելի շատ են զգայուն դեպի սոցիալական անհավասարությունը, ցածր գնողունակությունը և այլ խնդիրներ, որոնք ցույց են տալիս, որ երկրում կայուն և բարգավաճող տնտեսություն չկա։

Ամփոփելով՝ պետական ծառայողների պաշտպանության հարցը պետք է լուծել ոչ թե անձնական դատական ծախսերը վճարելով, այլ ապահովելով իրավական համակարգի անկախությունը, թափանցիկությունը և արդարությունը։ Պետական պաշտոնյան պետք է պաշտպանվի իր լիազորությունների շրջանակում, իսկ անձնական խնդիրները պետք է լուծվեն որպես մասնավոր անձ, ոչ թե պետության ռեսուրսների հաշվին։