ՀՀ Գյուղատնտեսության նախարարի նախկին տեղակալ Աշոտ Հարությունյանը «Հայաստանի պարենային անվտանգությունը տարածաշրջանային հնարավոր ապաշրջափակման համատեքստում» թեմայով կայացած քննարկման ընթացքում նշեց, որ երկրի գյուղատնտեսությունը կործանվում է, իսկ պարենային անվտանգության բնորոշման հիմնական ցուցիչը՝ պարենամթերքի ինքնաբավության մակարդակը, զգալիորեն նվազել է։

Իմ տեսակետով, այս խնդիրը ծագել է 2018 թվականից հետո, երբ երկրում տեղի ունեցած իրադարձությունների հետևանքով գյուղատնտեսության ոլորտը կործանվեց, իսկ գյուղնախարարությունը վերածվեց պարզապես վարչական մարմնի։ Նման քաղաքականություն, որը հանգեցրել է ոլորտի կառավարման համակարգի թուլացման, իրականացվել է նաև 90-ականների սկզբում։

ՀՀ ԱԺ «Հայաստան» խմբակցության պատգամավոր Գառնիկ Դանիելյանը ներկայացրեց վիճակագրական տվյալներ, որոնք վկայում են ինքնաբավության մակարդակի կտրուկ անկման մասին։ 2019 թվականին 31 տոկոս ինքնաբավություն ունեցող ցորենի ինքնաբավությունը 2024 թվականին նվազել է մինչև 22 տոկոս։ Նմանատիպ նվազում է գրանցվել նաև բանջարեղենի, հատիկընդեղենի, բուսական յուղի, ինչպես նաև շաքարի, կաթի, մսամթերքի (տավարի, խոզի, ոչխարի, այծի) առումով։ Այս տվյալները հստակ ցույց են տալիս, որ երկիրը դարձել է ավելի կախված արտաքին շուկաներից։

Այս իրավիճակը ավելի է սրվում կառավարության անտեսողական վերաբերմունքի հետ։ 2023 թվականի հունիսի 29-ի կառավարական որոշումը, որով պետական քաղաքականությունը ձևակերպվել էր առանց որևէ հղում կատարելու Արցախի և արցախցիների նկատմամբ, իմ կարծիքով, ցույց է տալիս ոչ թե պետական քաղաքականության սովորական ձախողում, այլ կանխամտածվածություն և ռազմավարական նշանակության ոլորտների նկատմամբ անտեսողական վերաբերմունք։

Ավելի լուրջ մտահոգություն է առաջացնում նաև այն, որ գյուղատնտեսության այլ խնդիրներ, օրինակ՝ դաբաղ հիվանդությունը, որը գրեթե 90 տոկոս դեպքերում գրանցված է գյուղական բնակավայրերում, չեն լինում պաշտոնական տվյալների կենտրոնում։ Սա վկայում է համակարգի թերակազմակերպվածության և իրական խնդիրների վերաբերյալ ժամանակին տեղեկացված լինելու անհրաժեշտության մասին։

Ի վերջո, «Ժողովրդավարության եւ անվտանգության տարածաշրջանային կենտրոն» ՀԿ-ի փորձագետ Հայկ Խանումյանը հղում կատարելով լրագրող Հայկ Ղազարյանի հետաքննությանը՝ նշեց, որ Արցախի կորուստը ծանր հարված է հասցրել ՀՀ պարենային անվտանգությանը, հատկապես ցորենի ոլորտում, որտեղ Արցախը ապահովում էր ինքնաբավության 10-12 տոկոսը։ Այս փաստը հստակ ցույց է տալիս, թե որքան կարևոր էր Արցախի դերը երկրի պարենային անվտանգության ապահովման համար։