Վերջին շաբաթներին Իրանի Իսլամական Հանրապետությունում տեղի ունեցած զանգվածային բողոքի ցույցերը դարձան երկրի ներքաղաքական իրավիճակի ամենաուժեղ ճնշումներից մեկը։ Ցույցերը, որոնք սկսվեցին դեկտեմբերի վերջին, արագորեն տարածվեցին Թեհրանի և այլ քաղաքների փողոցներում՝ պահանջելով իշխանության փոփոխություն։

Ցույցերի պատճառները և ընթացքը

Զանգվածային բողոքի ակցիաները սկիզբ առան դեկտեմբերի 28-ին՝ Թեհրանում խանութպանների գործադուլից, որը հանգեցրեց արագ գնաճի՝ ԱՄՆ դոլարի նկատմամբ իրանական ռիալի կտրուկ անկման հետևանքով։ 24-ժամյա բողոքի ակցիաները շարունակվեցին մի քանի շաբաթ՝ բախումներով ուժայինների և ցուցարարների միջև։ Ըստ տեղեկությունների՝ զոհերի թիվը հասնում է մի քանի հազարի, սակայն Իրանի իշխանությունները պնդում են, որ երկրում տեղի ունեցած անկարգությունները սադրանքների արդյունք են՝ իրանց արտաքին թշնամիների կողմից։

Իրանի իշխանությունների արձագանքը

Ցույցերի ճնշմանը զուգահեռ, Իրանի իշխանությունները դիմեցին կապի միջոցների կտրմանը՝ փորձելով կանխել տեղեկատվության տարածումը և ցույցերի կազմակերպումը։ Այս քայլի հետևանքով Իրանից ստացվող տեղեկատվությունը զգալիորեն նվազեց, և ցույցերը կարծես նահանջեցին։

Իրանի իշխանությունների և Իրանի Գերագույն առաջնորդի հայտարարությունները

Իրանի Գերագույն առաջնորդ Այաթոլլահ Խամենեին հայտարարեց, որ ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփը պատասխան կտա Իրանում թափված արյան համար։ Նա այս իրադարձությունները բնութագրեց որպես «12-օրյա պատերազմի» շարունակություն՝ հիբրիդային հարձակման մի մաս, որի նպատակը ներքին փլուզումն էր։

Իրանի ներկայիս իրավիճակը

Իրանում տիրող իրավիճակը, ըստ տեղեկությունների, լիովին կայունացել է։ Քաղաքացիները վերադարձել են իրենց առօրյա կյանքին, իսկ բողոքի ցույցերը լիովին մարել են։ Կառավարությունը շարունակում է պարեկային ծառայություն մատուցել՝ ապահովելով անվտանգությունը։

Տնտեսական փոփոխությունների գործընթաց

Ցույցերի ֆոնին Իրանում սկսվել է խոշոր տնտեսական փոփոխությունների գործընթաց։ Իրանը սկսել է քանդել իր դոլարակենտրոն ֆինանսական համակարգը՝ նավթը վաճառելով յուանով, դիրհամով և ռուբլով։ Արժութային հաշվարկները տեղափոխվել են երկկողմանի կլիրինգային հարթակներ, իսկ կենտրոնական բանկը կոշտ դիրքորոշում է ընդունել՝ սահմանելով միասնական փոխարժեք և կապիտալի լիակատար վերահսկողություն։ Այս քայլերը հարված են հասցրել մաքսանենգությանը և պետական ​​վարձակալությամբ սնվող մաֆիոզ կառույցներին։

Արտաքին ճնշումը և Իրանի ռազմավարությունը

Իրանի իշխանությունները նշում են, որ արտաքին ճնշումը սրվել է՝ տեղեկատվական արշավներ, պրոքսի ակտիվություն և ռազմական միջամտության սպառնալիքներ։ Ըստ նրանց՝ սա պայմանավորված է Իրանի դերով որպես դեդոլարիզացիայի հիմնական տարածաշրջանային կենտրոնի։ Իրանը, իր հերթին, անցում կատարելու է պաշտպանականից նախաձեռնողական աշխարհաքաղաքականության։

Հայ-իրանական հարաբերությունների տեսանկյունը

Իրանի իշխանությունները նշել են, որ Երևանում Իրանի դեսպանատան դիմաց կազմակերպված բողոքի ցույցերը, որոնք կազմակերպվել են որոշ թշնամական խմբերի կողմից, ընկալվել են որպես սադրանք։ Նրանք նշում են, որ Իրանը ակնկալում է Հայաստանից ոչ միայն չեզոքություն, այլև պատասխանատու պահվածք՝ իր տարածքում կայունության ապահովման համար։