Այսօր ՀՀ Ազգային Ժողովում քվեարկության է դրվել ՀՀ դատական օրենսգիրք սահմանադրական օրենքում փոփոխություններ կատարելու մասին նախագիծը, որը, մասնագետների կարծիքով, սահմանափակում է դատավորների անկախության երաշխիքները և խոցելի է դարձնում նրանց։

Նախագծի հիմնական նորամուծությունը Էթիկայի և կարգապահական հարցերի հանձնաժողովի կազմի փոփոխությունն է։ Ըստ նախագծի՝ այս հանձնաժողովը, որը զբաղվում է դատավորների նկատմամբ կարգապահական վարույթներ հարուցելու հարցերով, կկազմված լինի 11 անդամից, որից 5-ը՝ ոչ դատավոր։ Այսպիսով, հանձնաժողովի մեծամասնությունը կկազմեն հասարակական սեկտորի ներկայացուցիչներ։

Այս փոփոխությունը, ինչպես նշում են իրավաբանները, կտրուկ խոցելի է դարձնում դատավորներին։ Քանի որ ոչ դատավոր անդամներից 5-ից 4-ի կողմ քվեարկության դեպքում կարելի է հարուցել ցանկացած դատավորի նկատմամբ կարգապահական վարույթ, դատավորների ազատությունը կախված կմնա հասարակական ոլորտի ներկայացուցիչների ձայնի մեծամասնությունից։

Այլընտրանքային տարբերակներ, որոնք առաջարկվում են մասնագետների կողմից, ենթադրում են հարուցման շեմը բարձրացնելը՝ 6 կամ ավելի ձայն, իսկ դատավորի հարցը Բարձր դատական խորհրդին ուղարկելու համար՝ 8 կամ ավելի ձայն։

Նախագծի մեկ այլ վիճարկելի կետն է այն, որ այն նախատեսում է հետադարձ ուժ ունենալու ոչ միայն նոր կանոնները, այլև այն դրույթը, որը սահմանափակում է հանձնաժողովի անդամի իրավունքը դատական ներկայացուցչություն իրականացնելու՝ իր լիազորությունների ավարտից հետո։ Այս պահանջը, որը նախկինում չէր գոյություն ունեցել, ակնհայտորեն հակասահմանադրական է, քանի որ վատթարացնող նորմը չի կարող ունենալ հետադարձ ուժ։

Այս նախագծի հաստատումը, ըստ մասնագետների, ոչ միայն խախտում է դատավորների անկախության սկզբունքը, այլև ստեղծում է անընդունելի իրավիճակ, երբ հանձնաժողովի անդամը, որը աշխատում է 4 տարի, պետք է ընտրի՝ մնալ հանձնաժողովում, թե զբաղվել իր հիմնական մասնագիտությամբ՝ փաստաբանությամբ։ Այսպիսով, նախագիծը ոչ միայն սահմանափակում է դատավորների ազատությունը, այլև խոչընդոտում է իրավաբանների մասնագիտական զարգացմանը։